امروز: چهارشنبه 23 آبان 1397 برابر با 15 نوامبر 2018

آتش ناهماهنگی مسئولان و سهل انگاری مردم در عرصه جنگل های کشور

علاج واقعه قبل از وقوع باید کرد ...
آتش ناهماهنگی مسئولان و سهل انگاری مردم در عرصه جنگل های کشور
آیا جنگل های سوخته احیا می شوند؟
معصومه صالحی

در تابستان سال جاری که چند روزی از پایان آن می گذرد؛ آتش سوزی جنگلها به بحث داغی تبدیل شده بود و از سوختن نخلستانها گرفته تا آتشسوزیهای مکرر که در بخش های وسیعی از جنگلهای استانهای گلستان، مازندران، چهارمحال و بختیاری، فارس، لرستان، سمنان، کهگیلویه و بویراحمد و ... روی داد و در این آتش سوزی ها گونه های ارزشمند و نادر جنگلی همچون درختان هیرکانی، ارس، پهن برگ، سرخ دار و ... طعمه حریق شدند؛ حریقی که بیش از هر چیز ناشی از ناهماهنگي، آماده نبودن دستگاه‌ها و نبود امکانات لازم براي مواجهه با بحران است.

گرچه  عمده این آتش سوزی ها از یک سو به خاطر بی احتیاطی و سهل انگاری مسافران و گردشگران و از سویی دیگر به علت گرمای بیش از حد هوا و وجود برگ های خشک در پای درختان و وزش باد که تاثیر زیادی در گسترش دامنه آتش سوزی داشته است و از طرفی سوء استفاده شکارچیان غیرمجاز با هدف انتقام گیری از محیط زیست و یا سرگرم کردن محیط بانان برای انجام شکار  بوده است؛ اما نباید از بی توجهی و غفلت مسئولان در این خصوص نیز غافل بود؛ این در حالی است که گفته می شود یکی از دلایل اطفا نشدن سریع و به موقع آتش سوزیها نبود و کمبود امکانات است و گویا هنوز عزم جدی برای رفع این مشکل وجود ندارد. در واقع می توان گفت جنگل های زیبا و  بسیاری از درختان نادر کشور در آتش بی غفلتی مردم و مسئولان سوخت و به خاکستر تبدیل شد. هرچند برخی بر این عقیده اند که عمده این آتش سوزی ها عمدی بوده است.
اگرچه در آن روزها انصافا رسانه ها از بعد اطلاع رسانی کم نگذاشتند و با درج اخبار متعدد در این زمینه خواستار توجه بیشتر مردم و به ویژه مسئولان ذیربط شدند اما متاسفانه در عمل شاهد از بین رفتن چندین هکتار از جنگل های کشور در مناطق مختلف بودیم.
در واقع در طول تابستان بارها خبر آتش سوزی جنگل ها و میزان خسارت هایی که در برداشته است از سوی رسانه ها منتشر و اظهارنظرهای مختلفی نیز در این خصوص مطرح شد. اما این موضوع در بسیاری از موارد با بی تفاوتی و بی توجهی مسئولان مربوطه روبه رو شد؛ به گونه ای که در برخی از آتش سوزی ها ساعت های متمادی و حتی چندین روز جنگل ها در محاصره آتش بودند و در بسیاری از موارد نیز جنگل های آتش گرفته با تجهیزات دستی همچون آب ریختن با سطل و ریختن شاخ و برگ درختان بر روی آتش؛ نجات یافتند در حالی که خسارات زيادي به عرصه‌هاي جنگلي و مرتعي وارد شد.
با پایان یافتن تابستان و خنک شدن هوا؛ گفته می شود با تصویب هیات دولت  36 میلیارد تومان اعتبار برای احیای جنگل ها اختصاص یافت. به موجب این خبر حتی قرار است ستاد "واکنش سریع برای مقابله با آتش سوزی" تشکیل شود.
اگرچه اختصاص این رقم و تشکیل چنین ستادی فی النفسه خوب و قابل تقدیر است اما سوالی که در این خصوص وجود دارد اینکه چرا پس از وقوع چنین آتش سوزی هایی در حد وسیع و بروز خسارت های فراوان، مسئولان مربوطه تازه چنین تصمیمی اتخاذ کرده اند؟ آیا با توجه به افزایش دما و نبود بارندگی ها طی ماههای قبل از وقوع این آتش سوزی ها امکان آن نبود برای جلوگیری از بروز آتش سوزی و یا به حداقل رسیدن میزان خسارات این پدیده، تدابیر ویژه ای اندیشید؟
اگرچه در طول زمان همواره ثابت شده است که اکثر ما ایرانیان کمتر به دنبال علاج واقعه قبل از وقوع هر پدیده ای هستیم و همیشه با دست دست کردن و از دست دادن زمان و با روی دادن اتفاقاتی سپس سعی در جبران آن و یا برطرف کردن خسارات و پیامدهای ناشی از آن هستیم.
 در خصوص آتش سوزی جنگل ها نیز وضع به همین گونه است. در حالی که پس از بروز هر آتش سوزی ماموران یگان ویژه و منابع طبیعی و امدادی آن منطقه درخواست کمک می کردند اما به دلیل صعب العبور و صخره ای بودن محل وقوع آتش سوزی امکان اعزام ماشین آلات آتش نشانی وجود نداشت و فقط به  ابزارهای مجهزتر و اعزام بالگرد نیاز بود؛ اما  در بسیاری موارد بالگردی که دارای مخزن آب باشد در خدمت امدادگران نبود و به همین دلیل گستره آتش سوزی وسیع و وسیع تر می شد.
در همین خصوص گفته می شود به دلیل اهمیت موضوع آتش سوزی جنگلهای کشور با حضور استانداران استانهای جنگل خیز، وزیر کشور، رئیس سازمان محیط زیست، رئیس سازمان مدیریت بحران و دبیرکل هلال احمر جلسه ویژه ای برگزار و مقرر شد تا تمامی امکانات و زمینه های پیش بینی و پیشگیری، اطفای حریق، پشتیبانی و تجهیزات کافی در اختیار تیم ها و نهادهای مسئول قرار داده شود. حتی وزیر کشور مقرر کرد تا مبلغی به عنوان تنخواه به استانداری ها داده شود تا در صورت  بروز حادثه مشکل بودجه نداشته باشند.
رئیس سازمان محیط زیست کشور در این خصوص ضمانت اجرایی مصوبات را بودجه تخصیص داده شده از سوی رئیس جمهور عنوان کرد و گفت: رئیس جمهور  دستور داد برای احیای جنگلها مبلغ 30 میلیارد تومان به سازمان جنگلها و برای احیای پارک ملی گلستان هم 6 میلیارد تومان اختصاص داده شود. به گفته ابتکار، برای احیا و نجات جنگل ها نیاز به نگاه فرابخشی و تهیه و تدوین برنامه اقدام ملی کوتاه، میان و بلند مدت داریم که این نیز با همراهی و تعامل کلیه دستگاه ها و نهادهای مسئول میسر می شود.
به گفته رئیس سازمان محیط زیست مشکلات کمبود امکانات اطفای حریق به جای خود باقی است اما امیدواریم در آینده ای نزدیک مشکلات اطفای فوری حریق در جنگلها برطرف شود. تلاش می کنیم با تقویت روابط و تعاملات چند سویه، شبکه ای منسجم و قوی با عنوان ستاد واکنش سریع برای مقابله با حریق در جنگلها تشکیل دهیم. این ستاد با مشارکت سازمانهای هلال احمر و منابع طبیعی، دستگاههای انتظامی، ستاد مدیریت بحران و سازمان حفاظت محیط زیست تشکیل خواهد شد که البته این موضوع خود نشاندهنده ناهماهنگی های موجود بین متولیان امر بوده است.
گفته می شود در تمام جنگل های دنیا، سیستم اطفای حریق و بالگرد وجود دارد و به محض مشاهده شعله های کوچک آتش، به اطفای آن مبادرت می شود، اما جنگل های هیچ یک از استان های ایران به این سیستم مجهز نیست و با هر بار آتش سوزی باید ساعت ها منتظر ورود یک هلی کوپتر از پایتخت شد که گاهی هیچ وقت این بالگرد از راه نمی رسد، مثل آتش سوزی پارک گلستان در ماه رمضان که محیط بانان و نیروهای مردمی با بیل و ساده ترین امکانات به خاموش کردن آن اقدام کردند.
به گفته یکی از دست اندرکاران این بخش، امکانات فعلی اعم از نیرو و تجهیزات پاسخگوی مقابله با بحران‎هایی از این دست نیست و این در حالی است که این تراژدی هرساله و چندین بار تکرار می شود و علاوه بر نابودی جنگل های کشور و این ثروت ملی و جهانی، بر فراهم کردن زمینه وقوع سیلاب های متعدد در مناطق مزبور می افزاید، چنان که در 15 ـ 10 سال اخیر شاهد آن بوده ایم.
از سوی دیگر در قانون براي برخورد با افراد دخيل در آتش سوزي‌ها جزاي نقدي و هم حبس حتي تا ۱۰ سال پيش‌بيني شده است، اما گفته می شود در چند سال اخير هيچ گاه موردي نداشتيم که فردی به دليل سهل‌انگاري در خاموش کردن آتش به جزاي نقدي يا غيرنقدي محکوم شده باشد.
به طور مثال در آتش سوزی گلستان که در قلب این پارک اتفاق افتاد شکارچیان غیرمجاز مقصر بوده اند، زیرا منطقه آتش‎سوزی محل رفت و آمد مردم عادی یا گردشگران نیست. این در حالی است که وقتی افراد خاطی در آتش سوزی ها شناخته و دستگیر می شوند میزان جریمه و یا مجازات بسیار ناچیز و در حدی است که بازدارنده نیست.
آنچه مسلم است اینکه خسارت های وارد شده به جنگل ها و مراتع طبیعی کشور به گونه ای است که سالها زمان می برد تا جبران شود و شاید در برخی موارد با توجه به خشکسالی و کمبود باران  اصلا قابل جبران نباشد و جانوران و گیاهان موجود در این مناطق نیز از بین رفته و دیگر امکان ادامه حیات نیابند.
از سویی آمارها نشان مي‌دهد که ميزان حريق‌هاي جنگلي نسبت به سال گذشته با افزايش ۴۰ درصدي مواجه بوده است.  اگرچه وقوع این آتش سوزی ها به دلایل گوناگون صورت گرفته است اما آنچه که اهمیت زیادی دارد اینکه در همه اين آتش سوزي‌ها کمبود امکانات براي اطفاي حريق، ناهماهنگي بين سازمان‌ها و مسئولان ذيربط ، دشواري دسترسي به کانون آتش سوزي و نبودن امکانات براي اطفاي هوايي حريق از جمله عواملی  است که باعث گسترش آتش سوزی شده، این در حالی است که به عقیده برخی از دست اندرکاران امر امکانات کنوني نمي‌تواند کمک زيادي به کنترل بحران کند. در نتیجه ضروری است رقمی که اخیرا در هیات دولت برای کمک به احیای جنگل های سوخته اختصاص یافته به گونه ای هزینه شود که در صورت وقوع چنین پدیده ای در ماهها و سالهای پیش رو دیگر شاهد بروز آتش سوزی های وسیع و چندباره در سطح جنگلهای زیبا و شگفت انگیز کشورمان نباشیم.
در واقع مسئولان ذی ربط بهتر است با هزینه کردن این رقم  در ستادی که به همین منظور تشکیل شده است امکانات و ابزارهای لازم جهت اطفای حریق را همچون کشورهای دیگر تهیه کنند و تمامی جنگل های ما به این وسایل تجهیز شوند و به گونه ای نباشد که این مبلغ هزینه شود و دوباره در آینده شاهد بروز آتش سوزی های مجدد در سطح جنگل های کشور باشیم.
از سوی دیگر جا دارد که با تشویق محیط بانان و بومیان این مناطق به گونه ای عمل کرد که زین پس آنان با امنیت و اشتیاق بیشتری برای حفظ جنگل ها و مراتع تلاش کنند. همچنین می توان با تهیه و نصب بروشور و تبلیغات گوناگون در سطح جنگل ها؛ مردم را برای حفاظت بیشتر از این مناطق تشویق کرد.

اضافه کردن نظر


حالت های رنگی